Jak podłączyć matę ESD?
Mata ESD to jeden z podstawowych, a zarazem kluczowych elementów wyposażenia stanowiska technicznego. Pomaga zapanować nad wyładowaniami elektrostatycznymi generowanymi na powierzchni blatu roboczego, a także podłodze. W tym poradniki odpowiemy między innymi na pytanie, jak podłączyć matę ESD?
Do czego służy mata ESD?
Nim przejdziemy do tego, w jaki sposób poprawnie podłączyć matę ESD do instalacji elektrycznej, a konkretniej do uziemienia, kilka ważnych informacji na temat samej maty i jej przeznaczenia. Mata ESD jest elementem stanowiska pracy w strefie EPA, czyli strefie bezpiecznej dla urządzeń elektronicznych. Dobrze zaprojektowana i wykonana strefa EPA pozwala uniknąć niekontrolowanych wyładowań elektrostatycznych, bardzo niebezpiecznych dla delikatnej elektroniki, powodujących spustoszenie w układach scalonych.
Matę antystatyczną stołową stosuje się na blacie roboczym, w miejscu, w którym dokonywane są prace z elektroniką, płytkami drukowanymi, mikroprocesorami i innymi elementami elektronicznymi. Niezależnie od tego czy jest to produkcja, montaż czy późniejszy serwis tych elementów. Mata podłączona do uziemienia pozwala rozproszyć generowane ładunki elektrostatyczne, przekazując je do uziemienia. Dzięki temu nie są one wyładowywane na elementach elektronicznych i nie powodują ich awarii czy zniszczeń.
Wysokiej jakości antystatyczna mata stołowa charakteryzuje się gładką powierzchnią, której zadaniem jest zachowanie rezystancji powierzchniowej. Mata powinna posiadać warstwy zapewniające rozpraszanie ładunków, a także przewodzenie elektronów, które muszą zostać oddane do uziemienia. Dobrej jakości mata stołowa powinna być odporna na uszkodzenia mechaniczne jak również przetarcia i wysoką temperaturę.
Dużo się mówi także o samej kolorystyce stołowych mat antystatycznych przeznaczonych na blat roboczy. Do niedawna królowały te w zielonej kolorystyce, najbardziej zbliżonej do koloru płytek drukowanych. Kolor maty antystatycznej ma duże znaczenie dla komfortu pracy technika. Obecnie największym zainteresowaniem cieszą się maty w kolorze niebieskim. Z racji dużego kontrastu pomiędzy elementami elektronicznymi, a także częściami konstrukcyjnymi urządzeń, zapewniają łatwe dostrzeganie niewielkich elementów, nie powodują męczenia wzroku i nie odbijają światła, które mogłoby owe zmęczenie wzmagać. Oczywiście nie oznacza to, że w branży przestano wybierać maty w kolorze zielonym. Te zapewne jeszcze długo pozostaną chętnie wybierane, jako jeden z najbardziej odpowiednich kolorów do pracy z płytkami drukowanymi.
Jaką matę antystatyczną ESD wybrać?
Podstawowym elementem wyposażania miejsca pracy jest mata antystatyczna. Maty antystatyczne dzielą się na kategorie w zależności od ich przeznaczenia. Rozróżniamy maty eliminujące wyładowania elektrostatyczne stołowe, maty serwisowe na biurko występujące najczęściej z organizerem na elementy oraz bieżniki ESD do eliminowania wyładowań po kontakcie z podłogą. W zależności od potrzeb, matę stołową ESD można kupić w dostosowanych rozmiarach bądź zamówić matę na wymiar o długości odpowiadającej przygotowywanemu stanowisku pracy, jak w przypadku MATA ANTYSTAYCZNA NIEBIESKA – 1 METR BIEŻĄCY o szerokości 120 lub 60 centymetrów.
Maty serwisowe ESD nie są niezbędne do bezpiecznego prowadzenia prac. Natomiast z powodzeniem są wykorzystywane w bezpiecznych serwisowych stanowiskach pracy, ułatwiając zapanowanie technikowi nad narzędziami oraz elementami za sprawą specjalnie przygotowanych organizerów będących częścią tejże maty. Łatwa możliwość odłożenia wkrętaka, możliwość grupowania elementów w odpowiednich przegródkach bez możliwości ich wymieszania, to spore ułatwienie, jednak nie konieczność.
W przypadku bieżników ESD do zabezpieczenia podłoża, możemy skorzystać z szarego bieżnika GRANITO G306 o szerokości 190 cm i długości do 10 metrów (cena rozliczana co 1 metr bieżący) do wyposażenia pomieszczenia lub wybrać podłogę antystatyczną FORBO COLOREX, która za pomocą przygotowanych płytek pozwala ułożyć bezpieczną podłogę bez użycia kleju w strefach wolnych od wyładowań. Dużą zaletą tego rozwiązania jest fakt, że można ją zastosować na dowolnym podłożu, także na tradycyjnej podłodze, nie mającej nic wspólnego ze strefą EPA, a łatwy montaż na zasadzie puzzli lub zgrzewania do wyboru sprawia, że jest to relatywnie tania i szybka metoda dostosowania pomieszczenia do prac serwisowych i stworzenia w pełni bezpiecznej przestrzeni EPA dla pracowników.
Najbardziej popularnym modelem maty antystatycznej ESD stołowej jest rozmiar 120 x 100 cm, jak choćby model Renex RE-MSMS2-Z, który wraz z matą zawiera opaskę uziemiającą technika przypinaną do maty oraz przewód do uziemienia płytki drukowanej, przy której trwają prace. Wspominany zestaw to wydatek niewiele ponad 300 złotych, ale są też tańsze bo i mniejsze maty, które wystarczą przy pracach na niewielkich urządzeniach i zastosowanych w nich płytkach drukowanych.
Jak podłączyć matę ESD?
Proces podłączania maty ESD wygląda następująco: gdy mamy już rozłożoną matę ESD, a więc zabezpieczony przed wyładowaniami blat roboczy, a także podłączoną do maty opaskę na nadgarstek, należy jeszcze całość podłączyć do instalacji uziemiającej. Najprościej podłączyć się do gniazdka elektrycznego w ścianie z tak zwanym „bolcem”. Służy do tego specjalna wtyczka do gniazd typu SCHUCKO RE-GPH-06, która po włożeniu do gniazdka nie przewodzi prądu, a jedynie pozwala na podłączenie przewodu kontaktującego z uziemieniem.
Podłączenie maty antystatycznej do instalacji w ten sposób poprawnie zabezpieczy powierzchnię blatu roboczego, ale także innych elementów przewodzących. Jedno gniazdo RE-GPH-06 pozwala podpiąć dwa przewody zakończone wtykiem typu banan oraz jeden typu zatrzask. Dodatkowe podłączenie warto wykorzystać do podpięcia opaski ESD na obuwie REECO RE-006.Dodatkowo w naszym sklepie oferujemy również opaskę IT-7804203 dla kobiecych szpilek, dzięki której pani nie muszą rezygnować z chętnie wybieranego kobiecego obuwia na rzecz zachowania bezpieczeństwa antystatycznego.
Do blatu warto przymocować listwę uziemiającą, która pozwoli dopiąć kolejne elementy do zabezpieczenia przed wyładowaniami. W zależności od potrzeb może to być listwa uziemiająca 3X 10mm marki ESD IT-7804899, która oferują trzy przyłącza na zatrzask lub listwa uziemiająca marki REECO RE-LBH-08 na jeden zatrzask i dwa wtyki typu banan. Taki zestaw wtyczki SHUCKO RE-GPH-06 oraz listwy REECO RE-LBH-08 umożliwiają podłączenie 7 przewodów użytkowych + dwóch listew, jak choćby dwie maty stołowe ESD oraz dwie opaski antystatyczne na nadgarstek, dwie opaski na obuwie pozostawiając jedną do dyspozycji.
Antystatyczny zestaw ESD dla hobbysty elektronika
Chcąc stworzyć bezpieczną przestrzeń do prac z elementami elektronicznymi w ramach własnego hobby, warto zadbać co najmniej o podstawowe elementy bezpiecznej strefy pozbawionej niebezpieczeństw związanych z wyładowaniami elektrostatycznymi. Dlatego RENEX przygotował dedykowany zestaw startowy dla elektronika RE-1111. W jego skład wchodzą wszystkie niezbędne akcesoria, dzięki którym utworzysz bezpieczną przestrzeń roboczą do wykonywanej pracy. Podstawowym elementem zestawu jest niebieska mata antystatyczna o rozmiarach 50 x 60 centymetrów z przewodem i opaską na nadgarstek. Nie zabrakło także buteleczki dla topnika z dozownikiem o pojemności 200 ml. Ręce technika można zabezpieczyć za pomocą rękawiczek ESD bez warstwy antypoślizgowej. Cztery pęsety dla elektroników cenionej marki PIERGIACOMI zagwarantują precyzyjną pracę, a wtyczka Schuko z zatrzaskiem żeńskim umożliwi podłączenie uziemienia za pomocą zwykłego gniazdka w ścianie. Zestaw ten normalnie kosztowałby w okolicach 500 złotych. Natomiast w tym wypadku można sporo zaoszczędzić kupując pakiet startowy elektronika.
Dlaczego warto mieć matę antystatyczną?
Powodów dlaczego wato posiadać matę antystatyczną jest kilka: niezależnie od tego, czy zajmujesz się elektroniką zawodowo i profesjonalnie w dużym przedsiębiorstwie, prowadzisz niewielki zakład serwisowy czy jesteś hobbystą, zakup maty antystatycznej pozwoli niewielkim kosztem podnieść jakość i bezpieczeństwo swoich prac. Wystarczy zdać sobie sprawę, że prosty ruch technika sięgającego po coś na półce czy włączającego aparaturę, nie mówiąc już o przesunięciu płytką po niezabezpieczonym blacie, powoduje wyładowania o napięciu przewyższającym setki, a nawet 1000V. To napięcie musi gdzieś znaleźć swoje ujście i niestety dla właściciela czy nabywcy elektroniki, której wyładowanie dotknie, znajduje je na najbardziej delikatnych elementach. 
Niezabezpieczone stanowisko pracy to wielokrotnie wyższa awaryjność urządzeń, straty finansowe wynikające z realizacji reklamacji i gwarancji, ale przede wszystkim straty wizerunkowe, które w świadomości klientów pozostają często na zawsze. Przecież żadna firma nie chce być kojarzona z awaryjnością. Zabezpieczenie miejsca pracy elektroników przed ESD to jeden z dużych kroków pozwalających zmniejszyć odsetek awarii i zachować dobre imię firmy, ograniczyć koszty i straty.